1. Czym są minimalne wymagania bezpieczeństwa maszyn?

Zgodnie z § 34 rozporządzenia Ministra Gospodarki w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy (Dz. U. Nr 191, poz. 1596 z późn. zm.) maszyny nabyte przed dniem 1 stycznia 2003 r. powinny być, w terminie do dnia 1 stycznia 2006 r., dostosowane do minimalnych wymagań dotyczących maszyn tj. określonych w ww. rozporządzeniu. Celem minimalnych wymagań jest zapewnienie, aby maszyny były bezpieczne w użytkowaniu, nawet jeśli nie spełniają aktualnych norm projektowych.

Podstawa prawna:

  • Kodeks pracy,
  • Rozporządzenie Ministra Gospodarki w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy.

Wymagania techniczne:

  • zastosowanie osłon i zabezpieczeń stref niebezpiecznych,
  • sprawne urządzenia sterownicze oraz awaryjne zatrzymanie,
  • stabilność i odpowiednia widoczność stref pracy.

Wymagania organizacyjne:

  • ocena ryzyka zawodowego przy użytkowaniu maszyny,
  • instrukcja stanowiskowa i instrukcja bezpiecznej obsługi,
  • szkolenie pracowników oraz nadzór nad eksploatacją.

2. Czym są zasadnicze wymagania bezpieczeństwa maszyn?

Zasadnicze wymagania bezpieczeństwa maszyn dotyczą maszyn wprowadzanych do obrotu lub oddawanych do użytku po raz pierwszy. Określają one, jak maszyna powinna być zaprojektowana i wykonana, aby była bezpieczna na każdym etapie jej użytkowania.

Podstawa prawna:

  • Dyrektywa 2006/42/WE (dyrektywa maszynowa),
  • Rozporządzenie w sprawie zasadniczych wymagań dla maszyn (wdrażające dyrektywę do prawa krajowego).

Wymagania techniczne:

  • projektowanie maszyny w oparciu o analizę i ocenę ryzyka,
  • eliminacja zagrożeń u źródła lub ich ograniczanie środkami technicznymi,
  • stosowanie urządzeń ochronnych oraz systemów sterowania związanych z bezpieczeństwem.

Wymagania organizacyjne:

  • sporządzenie dokumentacji technicznej,
  • przygotowanie instrukcji użytkowania,
  • przeprowadzenie procedury oceny zgodności i oznakowanie CE.

Przed wprowadzeniem maszyny do obrotu lub oddaniem jej do użytku producent lub jego upoważniony przedstawiciel ma obowiązek min:

  • zapewnić, że maszyna spełnia odpowiednie zasadnicze wymagania w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa określone w rozporządzeniu;
  • zagwarantować, że dostępna jest dokumentacja techniczna, o której mowa w załączniku nr 2 do rozporządzenia;
  • dostarczyć niezbędnych informacji, w szczególności instrukcji;
  • przeprowadzić właściwe procedury oceny zgodności;
  • sporządzić deklarację zgodności WE i zapewnić, że została dołączona do maszyny;
  • umieścić oznakowanie CE.

3. Czy każda maszyna musi posiadać oznakowanie CE?

Nie każda maszyna w zakładzie pracy musi posiadać oznakowanie CE, ale każda maszyna użytkowana przez pracowników musi być bezpieczna. Oznakowanie CE jest obowiązkowe dla maszyn objętych dyrektywą maszynową, które są:

  • wprowadzane do obrotu,
  • oddawane do użytku po raz pierwszy.

Podstawa prawna:

  • Dyrektywa 2006/42/WE,
  • Ustawa o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku.

Wymagania techniczne:

  • spełnienie zasadniczych wymagań bezpieczeństwa,
  • przeprowadzenie oceny zgodności,
  • kompletna dokumentacja techniczna.

4. Czy modernizacja maszyny powoduje obowiązek ponownego oznakowania CE?

Tak, istotna modernizacja lub przebudowa maszyny może powodować, że staje się ona nową maszyną w rozumieniu dyrektywy maszynowej, co wiąże się z obowiązkiem:

  • ponownej oceny ryzyka,
  • spełnienia zasadniczych wymagań,
  • przeprowadzenia oceny zgodności,
  • nadania oznakowania CE.

Podstawa prawna:

  • Dyrektywa 2006/42/WE,
  • Wytyczne Komisji Europejskiej dotyczące stosowania dyrektywy maszynowej.

Wymagania organizacyjne:

  • analiza zakresu zmian,
  • aktualizacja dokumentacji technicznej,
  • wyznaczenie podmiotu odpowiedzialnego za zgodność maszyny.

5. Kto odpowiada za bezpieczeństwo maszyn w zakładzie pracy?

Za bezpieczeństwo maszyn odpowiadają:

  • producent – w zakresie spełnienia zasadniczych wymagań,
  • pracodawca/użytkownik – w zakresie bezpiecznego użytkowania i spełnienia minimalnych wymagań.

Podstawa prawna:

  • Kodeks Pracy,
  • Dyrektywa 2006/42/WE.

Wymagania organizacyjne:

  • systematyczna ocena ryzyka,
  • prowadzenie przeglądów i konserwacji,
  • zapewnienie szkoleń oraz instrukcji dla pracowników.